Viðskipti | Morgunblaðið | 7.4.2026 | 14:00 Skattarnir upp og skattstofninn niður Nikolay Storonsky mun heldur betur innleysa hagnað þegar Revolut fer á markað. Breytingar sem áttu að hækka skatttekjur ríkissjóðs Bretlands leiddu til þess að hann flutti einfaldlega í burtu og greiðir því ekkert. AFP/Adrian Dennis Ásgeir Ingvarsson skrifar frá Santo Domingo Setja bókamerki Alltaf er sagan sú sama: stjórnmálamönnum hugkvæmist að hækka skatta en uppgötva síðan, sér til mikillar furðu, að skattstofninn skrapp saman við hækkunina: fólk og fyrirtæki flytja sig um set, og þeir sem geta ekki flúið hækkunina breyta hegðun sinni í takt við breytta hvata og skapa minni verðmæti en þeir hefðu ella gert. Sum tilvikin eru meira afgerandi en önnur: Á dögunum rataði það í fréttir að rússneskættaði athafnamaðurinn Nikolay Storonsky, stofnandi netbankans Revolut, hefði flutt skattalega heimilisfesti sína frá Bretlandi til Dúbaí eftir að breskum stjórnvöldum hugkvæmdist að fella niður aldagamla skattaívilnun fyrir alþjóðlegt hátekjufólk. Greinendur hafa reiknað það út að þegar Revolut verður loksins skráð á markað verði eignarhlutur Storonskys að minnsta kosti 14 milljarða punda virði og áætlað að með því að fæla hann í burtu hafi ríkissjóður Bretlands farið á mis við ekki minna en þriggja milljarða punda virði af fjármagnstekjusköttum. Til samanburðar má áætla að samanlagður tekjuskattur allra launþega í Glasgó nemi nokkurn veginn sömu upphæð árlega. Komdu til Dúbaí, habibi! Revolut-Rússinn er bara einn af mörgum. Ráðgjafarfyrirtækið Henley & Partners, sem m.a. fæst við að hjálpa hátekjufólki að flýja háa skatta, gaf út skýrslu síðasta sumar þar sem áætlað var að 142.000 auðmenn myndu flytjast á milli landa það árið. Henley skilgreinir auðmenn (e. high net worth individuals, HNWI) sem fólk sem á eignir fyrir meira en eina milljón dala, að frádregnu húsnæði og helstu lausamunum. Það er ögn á reiki hversu margir eru í þessum hópi, en sennilega eru milljónamæringarnir einhvers staðar á bilinu 15 til 25 milljón talsins. Ef spá Henley rættist þá lætur nærri að einn af hverjum 100 auðmönnum hafi flutt á milli landa í fyrra, og eru þá ekki taldir með allir þeir sem geta minnkað hjá sér skattbyrðina með því einfaldlega að færa sig um set innan sama lands, s.s. frá einu ríki í Bandaríkjunum til annars, eða á milli kantóna í Sviss, eða frá Reykjavík í Garðabæinn. Henley og félagar áætluðu að auðmönnum í Bretlandi myndi fækka um 16.500 á árinu, og 7.800 myndu flýja Kína. Straumurinn liggur hingað og þangað en Sameinuðu arabísku furstadæmin virðast hafa mikið aðdráttarafl og mátti þar eiga von á 9.800 nýlentum milljónamæringum, og þar af 200 manns með auðæfi metin á meira en 100 milljónir dala. Eflaust munu átökin við Persaflóa draga úr straumnum til Dúbaí og fréttir herma að núna flytji ríka fólkið þaðan í hrönnum, en það er um marga aðra staði að velja þar sem skattarnir eru ekki sérlega íþyngjandi og gaman að vera til. Þessi hreyfanleiki ætti ekki að koma á óvart, enda eru auðmenn engir vitleysingar og geta sparað sér fúlgur fjár með því að flytja til lands með lága skatta. Þá er nútímaatvinnurekstur þannig að eigandinn þarf ekki að vera á kontórnum alla daga, og jafnvel hægt að flytja heilu fyrirtækin á milli landa í heilu lagi eða eina deild og eina verksmiðju í senn. Þau lönd sem vilja leggja á himinháa skatta þurfa heldur betur að geta réttlætt gjaldið, því annars má reikna með að fólk og fyrirtæki fljúgi einfaldlega á brott. Eitt er svo að telja upp alla þá sem flytja í burtu og annað að telja þá sem aldrei komu til að byrja með; snjöllu frumkvöðlana sem fengu góða viðskiptahugmynd og ákváðu að byggja upp reksturinn þar sem skatta- og rekstrarumhverfið hentaði þeim best. Sekt fyrir að flýja Teymi fyrsta flokks hagfræðinga frá Danmörku, Svíþjóð og Frakklandi birti nýlega rannsókn þar sem þess var freistað að reikna út að hvaða marki hærri skattar fæla hátekjufólk í burtu. Þau rýndu í gögn danskra og sænskra skattyfirvalda og fengu það út að bara fyrir eitt viðbótarprósentustig af auðlegðarskatti fækki ríkustu skattgreiðendunum um 2%. Ekki nóg með það heldur eiga sér líka stað neikvæð áhrif á atvinnusköpun, fjárfestingu og virðisauka. Þar mælast áhrifin reyndar bara brot af prósenti, en þau eru mælanleg engu að síður. Í aðdraganda þingkosninganna í Noregi síðasta haust var deilt hart um auðlegðarskatt sem hefur verið þar við lýði síðan 1892. Það hefur verið átt við skattinn í gegnum tíðina, en hann hefur aldrei verið felldur niður, og þurfa 12% landsmanna að greiða þennan skatt sem fer hæst upp í 1,1%. Hægrimenn vildu fella skattinn niður og bentu m.a. á að hann hefði letjandi áhrif á fjárfestingu og nýsköpun og veikti samkeppnisstöðu norsks atvinnulífs. Vinstrimenn, sem stóðu uppi sem sigurvegarar kosninganna, vildu halda skattinum og útvíkka hann. Í umræðunni kom m.a. fram að af 400 ríkustu Norðmönnunum búa 105 erlendis eða hafa fært eignir sínar úr landi, og borga því væntanlega lítið sem ekkert í auðlegðarskatt né nokkra aðra norska skatta. Er núna allt gert til að reyna að refsa fólki fyrir að flýja skattpíninguna í Noregi, og þeir sem vilja segja skilið við okrið mega núna gjöra svo vel að greiða fyrst rösklega 37,8% skatt af óinnleystum söluhagnaði af öllu sínu eignasafni. Þessi útgönguskattur er nýtilkominn og var kynntur til sögunnar þegar stjórnvöldum þótti of margir sterkefnaðir Norðmenn vera að flýja land. Ef Haraldur hárfagri hefði lagt á annan eins skatt hefði Ingólfur Arnarson líklega ekki átt fyrir siglingunni til Íslands. Hver verður eftir til að borga? Svo má ekki gleyma að venjulegt meðaltekjufólk getur líka fært sig um set ef því þykir svíða of mikið undan sköttunum. Í mars birtu bandarískir fjölmiðlar tölur sem sýna mjög greinilega að straumurinn liggur frá þeim ríkjum þar sem skattarnir eru hærri til ríkja þar sem byrðarnar eru léttari. Greinendur benda á að sennilega komi fleira við sögu, og t.d. vísbendingar um að fólk sé líka að leita í lægra húsnæðisverð og ódýrara uppihald, en tekjuskattprósentan í þeim ríkjum þar sem skattstofninn er að vaxa er að meðaltali einn fimmti af þeim sköttum sem launþegar verða að borga í þeim ríkjum sem eru að tapa frá sér skattgreiðendum. Frá 2022 til 2023 stækkaði tekjuskattsstofn Flórída um 20,6 milljarða dala, en hjá Kaliforníu minnkaði skattstofninn um 12 milljarða og hjá New York um 10 milljarða. Það þarf varla að taka það fram að þau ríki sem eru að bæta við sig eru alla jafna undir stjórn repúblikana, en þau sem eru að fæla fólk frá sér með skattpíningu og dýrtíð eru með demókrata við völd. Og núna er því spáð að straumurinn frá New York muni bara aukast, því sósíalistinn Zohran Mamdami, sem var kosinn borgarstjóri New York-borgar á dögunum, hyggst snarhækka skatta. Hann vill leggja 2% viðbótarskatt á tekjur yfir milljón dölum (en vildi áður hafa það tæplega 6%), hækka skatta á fyrirtæki úr 7,25% í 11,5% og erfðafjárskatt úr 16% upp í allt að 50%. Peningana á að nota til að bjóða upp á ókeypis leikskóla, bættar almenningssamgöngur og auka framboð félagslegs húsnæðis. Nú þarf Mamdani að vara sig því áætlað er að af þeim tekjusköttum sem New York-borg leggur á einstaklinga borgi ríkasta 1% um 40% af kökunni. Það þurfa því ekki margir að hafa sig á brott til að það verði ómögulegt að borga fyrir allar gjafirnar sem Mamdani lofaði kjósendum sínum. [email protected] Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Skoða áskriftarleiðir Innskráning Gleymt lykilorð? Kennitala: Lykilorð: Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Ég er nú þegar áskrifandi Ég er ekki með notendaaðgang Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Blogga um frétt Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Pistlar » Sigurður Már Jónsson Dauðarefsingar í Miðausturlöndum Sigurður Már Jónsson Sekt, sagnfræði og þrælasala Fleira áhugavert Margir vegir lokaðir Óljóst af hverju vélin fór af stað í óveðrinu Vaxandi óánægja með störf borgarstjóra Þörf á aðgerðum en takmarkað traust Myntbreyta » ISK USD EUR GBP CAD DKK NOK SEK Mest lesið Í gær Í vikunni Olíu- og hlutabréfaverð hækka Ný kynslóð af netárásum Virði félagsins ekkert ef flugrekstrarleyfið er ekki nýtt Gæti orðið stærsta frumútboð hlutabréfa allra tíma Takmarka verðhækkanir á bensíni við eina á dag HeliAir kaupir Reykjavik Helicopters Klappir semja við Fossa og Bergs Securities Hirtu bestu bitana úr þrotabúi BrewDog Forstjóraskipti hjá Orkusölunni Alfa Framtak kaupir Nóa Síríus Gæti orðið stærsta frumútboð hlutabréfa allra tíma Virði félagsins ekkert ef flugrekstrarleyfið er ekki nýtt Takmarka verðhækkanir á bensíni við eina á dag HeliAir kaupir Reykjavik Helicopters Klappir semja við Fossa og Bergs Securities Nova kaupir Ofar á 4,4 milljarða Forstjóraskipti hjá Orkusölunni Seðlabankinn gerir alvarlegar athugasemdir iHola árangursríkasta herferðin Verðbólga á evrusvæðinu eykst um 2,5% Virði félagsins ekkert ef flugrekstrarleyfið er ekki nýtt Gæti orðið stærsta frumútboð hlutabréfa allra tíma Takmarka verðhækkanir á bensíni við eina á dag HeliAir kaupir Reykjavik Helicopters Verðbólga á evrusvæðinu eykst um 2,5% Klappir semja við Fossa og Bergs Securities Olíu- og hlutabréfaverð hækka Viðsnúningur í rekstri hjá RÚV Ný kynslóð af netárásum Kærir Samskipamálið til Landsréttar Pistlar » Sigurður Már Jónsson Dauðarefsingar í Miðausturlöndum Sigurður Már Jónsson Sekt, sagnfræði og þrælasala Fleira áhugavert Þörf á aðgerðum en takmarkað traust Ofbeldið fer fram hjá fullorðnum Lengra frá jörðinni en nokkru s