Álfheiður Ágústsdóttir, forstjóri Elkem á Íslandi, telur að það sé ekki í þágu Íslands að framtíðarhagsmunir landsins ráðist í Brussel. Í ræðu sinni á fundi Áfram Ísland á Akranesi sagði hún að stærstu áskoranirnar sem íslenskt samfélag stendur frammi fyrir verði ekki leystar í Brussel. „Ég velti því stundum fyrir mér hvort við séum í rauninni að spyrja rangrar spurningar,” sagði Álfheiður. „Kannski ættum við ekki að vera að spyrja að því „eigum við að ganga í Evrópusambandið?“ heldur ættum við að spyrja okkur að því af hverju hefur Ísland verið að tapa samkeppnisstöðu sinni, af hverju eru fjárfestingar að fara annað, af hverju tekur uppbygging svona langan tíma, af hverju verður sífellt erfiðara að reka útflutningsfyrirtæki á landinu. Og kannski mikilvægast, hvað viljum við gera í því sjálf?“ Sjá einnig Beint: Fundur Áfram Ísland á Akranesi Haldi samkeppnishæfni Íslands áfram að versna muni það birtast í færri störfum, færri tækifærum fyrir unga fólkið og veikari samfélögum um allt land að hennar mati. „Þess vegna tel ég að aðild að Evrópusambandinu eigi ekki að vera forgangsverkefni okkar núna - ekki vegna þess að ég sé andvíg Evrópu svo að það sé alveg á hreinu - heldur vegna þess að ég tel stærstu verkefni Íslands liggja annars staðar. Þau liggja í aukinni orkuuppbyggingu, betri innviðum, meiri framleiðni, sterkari samkeppnishæfni og skýrari framtíðarsýn.“ Sjá einnig Ís­land fellur um 7 sæti milli ára Fjárfestar spyrji ekki út í aðild að ESB Í ræðunni lagði Álfheiður, sem er fædd og uppalinn í Grundarfirði, áherslu á hversu mikilvæg útflutningsdrifin fyrirtæki séu fyrir samfélög úti á landi. Hún sagði frá því að faðir hennar hafi starfað á sjó og móðir hennar í fiskvinnslu. „Ég ólst upp við það ef að útgerðin stoppaði þá stoppaði bærinn. Í dag veit ég að ef útflutningsfyrirtæki landsins missa samkeppnishæfni sína þá mun það sama gerast fyrir Ísland á stærri skala. Þess vegna horfi ég á umræðuna um Evrópusambandið fyrst og fremst út frá þessu sjónarhorni - ekki út frá stjórnmálunum heldur út frá störfunum, út frá fólkinu, út frá verðmætasköpuninni og út frá framtíð landsins.“ Álfheiður, sem hefur stýrt Elkem á Íslandi frá árinu 2020, sagði í sínu starfi hafi hún unnið að því að verja störf, skapa störf, reyna að skapa tækifæri og sannfæra eigendur fyrirtækisins um að fjárfesta á Íslandi fremur en annars staðar. Sjá einnig Sam­keppnis­hæfnin er brostin „Ég get sagt ykkur eitt að ég hef setið marga fundi þar sem fólk var að taka ákvarðanir um hvar eigi að fjárfesta fyrir milljónir og milljarða. Á þeim fundum er aldrei spurt „er landið í Evrópusambandinu?“ Frekar væri spurt út í hvað það taki langan tíma að fá leyfi fyrir starfseminni, hvort næg orka sé til staðar, hvað orkan kosti, hvort regluverkið sé fyrirsjáanlegt, hvort hægt sé að treysta stjórnvöldum og hvort sé vinnumarkaðurinn samkeppnishæfur. „Með öðrum orðum, er landið samkeppnishæft? Ég er sannfærð um að aðild að Evrópusambandinu sé ekki lausnin að stærstu áskorunum Íslands. Stundum finnst mér umræðan um Evrópusambandið vera eins og maður sé með gat á þakinu á sér og ákveði að henda sér í að mála húsið. Þetta lítur kannski betur út en það stoppar ekki lekann. Við erum með raunveruleg verkefni fyrir framan okkur, við búum á eyju, við þurfum að flytja nær allar afurðir frá okkur og til okkar, og við búum í meiri fjarlægð frá mörkuðum en flestir samkeppnisaðilar okkar. Það breytist ekki með því að skipta um sæti við fundarborðið í Brussel.“ Meðal áskorana sem Álfheiður sagði að Ísland þurfi að mæta séu orkuskortur, skortur á innviðauppbyggingu, langur málsmeðferðartími, ófyrirsjáanlegt regluverk og minnkandi samkeppnishæfni. Styrkurinn felist ekki í að loka sig inni Álfheiður sagðist hafa lært mikilvæga lexíu þegar Evrópusambandið innleiddi verndaraðgerðir gegn innflutningi á kísilmálmi á síðasta ári, þar sem Ísland og Noregur voru ekki undanskilin tollunum. „Þar lærði ég að heimurinn starfar fyrst og fremst út frá hagsmunum. Bandaríkin verja hagsmuni Bandaríkjanna, Kína hugsar um hagsmuni Kína og Evrópusambandið hugsar um hagsmuni Evrópusambandsins. Ísland þarf að passa upp á hagsmuni Íslands,“ sagði hún. „Við lifum á tímum þar sem heimurinn er að breytast hraðar en við höfum séð lengi. Við sjáum viðskiptastríð, við sjáum þjóðir keppast um fjárfestingar, við sjáum ríki berast um orku, hráefni og iðnað, og sífellt fleiri líta á atvinnulíf og framleiðslugetu hreinlega sem þjóðaröryggi.“ Í slíkum heimi verði samkeppnishæfni mikilvægasta auðlind lítillar þjóðar. Þótt Ísland væri lítið markaðssvæði sagði hún landið geta áfram verið samkeppnishæft. „Ísland hefur notið mikils ávinnings af því að geta átt mjög góð samskipti við ólíka hluta heims. Við eigum sterk tengsl við Evrópu, við eigum sterk tengsl við Bandaríkin og við erum í vaxandi tengslum víða um heim. Ég tel þetta vera styrkleika okkar. Styrkur lítillar þjóðar felst því ekki að loka sig inni heldur að geta talað við sem flesta, versla við sem flesta og átt samstarf við sem flesta. Mér finnst því eðlilegt að við spyrjum okkur að því hvort það sé rétt að binda Ísland enn fastar við eina af þessum viðskiptablokkum á sama tíma og heimurinn er í auknum mæli að skiptast upp í áhrifasvæði - sérstaklega þegar Evrópa sjálf stendur frammi fyrir áskorunum og á undir högg að sækja í alþjóðlegri samkeppni.“ Hún sagðist telja að Ísland sé langbest til þess fallið að tryggja þessa hagsmuni sjálft. Fullveldið vanmetið Álfheiður sagðist telja fullveldið oft vanmetið. Það hafi tekið fleiri kynslóðir að byggja upp það frelsi sem við búum við í dag, þar á meðal frelsi til að ráða yfir auðlindum okkar, móta eigin atvinnustefnu, taka eigin ákvarðanir og til að gera mistök og leiðrétta þau síðan sjálf. „Ég tel að þjóð eigi ekki að afsala sér slíkum réttindum nema fyrir því liggi sterk rök og ég hef ekki sannfærst um að þau rök liggi fyrir, sérstaklega þegar ljóst er að áhrif Íslands innan sambands sem telur hundruð milljóna íbúa yrðu afar takmörkuð vegna smæðar okkar.“