Fyrir­huguð hækkun sér­staks skatts á fjár­mála­fyrir­tæki mun hafa tölu­verð áhrif á af­komu ís­lensku bankanna, gangi hún eftir óbreytt, sam­kvæmt nýrri greiningu Akkurs. Í fjár­laga­frum­varpi fyrir árið 2027 er lagt til að skatt­hlut­fallið hækki úr 0,145% í 0,254% af skuldum um­fram 50 milljarða króna. Það jafn­gildir 0,109 pró­sentu­stiga hækkun, eða um 75% hækkun skatt­pró­sentunnar. Akkur metur að Ís­lands­banki, Arion banki og Kvika greiði saman­lagt um 3,8 milljörðum króna meira í skatt árið 2027 vegna breytingarinnar. Það svarar til um 63% af þeim sex milljörðum króna sem fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið gerir ráð fyrir að skatta­hækkunin skili ríkis­sjóði í heild. Greiningin gerir ráð fyrir að bankarnir velti kostnaðinum ekki yfir á við­skipta­vini og að verðlagning útlána og inn­lána haldist óbreytt. Á þeim for­sendum lækkar áætlaður hagnaður þeirra um 5,2–6,6% og arð­semi eigin fjár um 0,5–0,85 pró­sentu­stig. Ís­lands­banki verður fyrir mestum áhrifum Áhrifin eru mest hjá Ís­lands­banka sam­kvæmt mati Akkurs. Áætlaður hagnaður bankans árið 2027 lækkar úr 25,7 milljörðum króna í 24,0 milljarða, eða um 6,6%. Arð­semi eigin fjár lækkar úr 12,4% í 11,6%. Hjá Arion banka lækkar áætlaður hagnaður úr 30,6 milljörðum króna í 28,9 milljarða, eða um 5,7%, og arð­semi eigin fjár úr 13,7% í 12,9%. Hjá Kviku lækkar hagnaðurinn úr 6,25 milljörðum í 5,93 milljarða, eða um 5,2%, og arð­semin úr 10,4% í 9,8%. Skatturinn sem hlut­fall af hagnaði fyrir skatta hækkar sömu­leiðis veru­lega. Hjá Ís­lands­banka fer hlut­fallið úr 6,7% í 12,4%, hjá Arion úr 5,8% í 10,7% og hjá Kviku úr 5,2% í 9,4%. Akkur bendir jafn­framt á að skatturinn sé ekki frádráttar­bær og hafi því bein áhrif á hreinan hagnað bankanna. Getur rýrt metið virði um 5–8% Akkur metur að varan­leg áhrif hærri skatts geti sam­svarað um 4,9–8,1% af metnu virði bankanna, eftir því hvaða verðmat­sað­ferð er notuð. Áhrifin eru aftur mest hjá Ís­lands­banka. Sam­kvæmt annarri nálgun Akkurs gæti virði bankans lækkað um 8,2%, saman­borið við 6,6% hjá Arion og 5,1% hjá Kviku. Með annarri að­ferð eru áhrifin metin 6,6% hjá Ís­lands­banka, 5,7% hjá Arion og 5,2% hjá Kviku. Þrátt fyrir þetta breytir Akkur hvorki ráð­leggingum sínum né verðmötum á bönkunum að svo stöddu. Greiningar­fyrir­tækið segir áhrifin neikvæð en ekki nægi­lega mikil, miðað við núverandi gengi, til að breyta fjár­festingar­mati. Ríkið skatt­leggur að hluta eigin eign Við­skipta­blaðið fjallaði um það í vikunni áhrif banka­skattsins á ríkis­sjóð séu flóknari en þær sex milljarða króna viðbótar­tekjur sem áætlað er að skatturinn skili. Ríkið er sjálft stærsti ein­staki eig­andi ís­lenska banka­kerfisins. Sam­kvæmt saman­tekt Intellecon sem kynnt var á ráð­stefnu Sam­taka fyrir­tækja í fjár­málaþjónustu í júní er um 40% eignar­halds við­skipta­bankanna hjá ríkis­sjóði í gegnum hlut ríkisins í Lands­bankanum. Líf­eyris­sjóðir eiga um 29%, ein­staklingar 10% og aðrir eig­endur 21%. Hækkun banka­skattsins er því að hluta til skatt­lagning ríkisins á eigin eign. Minni hagnaður Lands­bankans getur jafn­framt skert arð­greiðslu­getu hans til ríkis­sjóðs. Í greiningu IFS frá júní var metið að sex milljarða króna hækkun banka­skatts á fjóra við­skipta­banka myndi, að öðru óbreyttu, rýra virði Lands­bankans um 17,4 milljarða króna. Lands­bankinn yrði jafn­framt stærsti greiðandi hækkunarinnar. Sam­kvæmt sömu út­reikningum aukast tekjur ríkisins um 57 krónur fyrir hverjar 100 krónur sem hagnaður við­skipta­bankanna eykst eftir skatta, þegar bæði tekju­skattur og reglu­legar arð­greiðslur Lands­bankans eru teknar með. Sex milljarða króna viðbótar­tekjur af banka­skattinum segja því ekki alla söguna. Við mat á hreinum áhrifum á ríkis­sjóð þarf einnig að horfa til verðmætis eignar­hlutar ríkisins og mögu­legra áhrifa á arð­greiðslur. Arð­semi bankanna lægri þegar vextir eru teknir með Há arð­semi bankanna hefur verið ein megin­rök­semdin fyrir aukinni skatt­lagningu þeirra. Það kemur þó önnur mynd komi fram þegar arð­semi eigin fjár er borin saman við áhættu­lausa ávöxtun. Sam­kvæmt um­sögn SFF um fjár­málaáætlun ríkis­stjórnarinnar 2027–2031 var arð­semi eigin fjár ís­lenskra banka um­fram áhættu­lausa vexti að meðaltali 2,9% síðustu tíu ár, saman­borið við 9,1% hjá bönkum annars staðar á Norður­löndum. Síðustu fimm ár var munurinn 6,0% á Ís­landi en 9,3% annars staðar á Norður­löndum. Árið 2025 voru tölurnar 5,6% og 9,9%. Eigið fé stóru bankanna nam um 850 milljörðum króna um síðustu áramót. Til að skila 10% arð­semi af þeirri fjár­hæð þyrfti saman­lagður hagnaður þeirra því að nema um 85 milljörðum króna á ári. Þegar áhættu­lausir vextir eru háir, líkt og verið hefur hér á landi, hækkar jafn­framt sú ávöxtun sem fjár­festar krefjast af hluta­fé. Það skiptir máli þegar metið er hvort arð­semi bankanna sé óvenju­lega há. Niður­staða Akkurs bætist því við fyrri greiningar sem benda til þess að fyrir­huguð hækkun banka­skattsins geti bæði dregið úr hagnaði og arð­semi bankanna og rýrt verðmæti þeirra, á sama tíma og ríkið er sjálft stærsti ein­staki eig­andinn í kerfinu.